آموزش نصب چراغ دیواری
نصب چراغ دیواری زمانی نتیجه مناسبی دارد که محل قرارگیری چراغ، نوع دیوار، مسیر سیم کشی و شیوه اتصال سیم ها از قبل بررسی شده باشند. نصب نادرست ممکن است باعث کج شدن چراغ، آسیب دیدن دیوار، شل شدن پایه، داغ شدن اتصالات یا ایجاد خطر برق گرفتگی شود. به همین دلیل نباید تنها بر اساس ظاهر ساده چراغ، مراحل نصب آن را بدون رعایت اصول فنی انجام داد.
روش نصب چراغ دیواری با توجه به وزن و طراحی محصول متفاوت است، اما بیشتر مدل ها دارای یک براکت فلزی، ترمینال اتصال سیم و پیچ های نگهدارنده هستند. ابتدا براکت روی دیوار نصب می شود، سپس سیم های برق به چراغ متصل شده و در پایان بدنه روی پایه قرار می گیرد. در ادامه تمام مراحل نصب، از آماده کردن ابزار و تعیین ارتفاع مناسب تا اتصال سیم ها و آزمایش عملکرد چراغ را بررسی می کنیم.
ابزار و تجهیزات مورد نیاز برای نصب چراغ دیواری
آماده کردن ابزار مناسب پیش از شروع کار باعث می شود نصب چراغ با دقت بیشتری انجام شود و هنگام قطع بودن برق، نیازی به جستجوی ابزار یا توقف کار نباشد. نوع مته، پیچ و رول پلاک باید با جنس دیوار و وزن چراغ هماهنگ باشد. برای مثال، رول پلاک معمولی روی کناف یا دیوار توخالی نگهداری مناسبی ایجاد نمی کند و ممکن است پس از مدتی از محل خود خارج شود.
مهم ترین ابزارهای مورد نیاز عبارت اند از:
- دریل و مته مناسب جنس دیوار
- پیچ گوشتی دوسو و چهارسو
- فازمتر یا مولتی متر
- سیم لخت کن و سیم چین
- تراز دستی یا لیزری
- مداد برای علامت گذاری
- پیچ و رول پلاک مناسب
- کانکتور یا ترمینال استاندارد
- متر
- دستکش و ابزار دارای دسته عایق
پیش از نصب، محتویات بسته بندی چراغ را نیز بررسی کنید. براکت، پیچ های اتصال بدنه، واشرها و قطعات آب بندی باید کامل باشند. استفاده از پیچ های نامتناسب یا حذف قطعات نگهدارنده ممکن است باعث لق شدن بدنه یا تغییر زاویه چراغ شود.
نکات ایمنی قبل از نصب چراغ دیواری
پیش از باز کردن سیم ها، برق مدار روشنایی را از طریق فیوز مربوطه قطع کنید. خاموش کردن کلید چراغ برای ایمن شدن مدار کافی نیست، زیرا ممکن است کلید به اشتباه روی سیم نول نصب شده باشد و سیم فاز همچنان در محل چراغ برق داشته باشد. پس از قطع فیوز، نبود ولتاژ را با فازمتر یا مولتی متر سالم بررسی کنید و تا پایان نصب اجازه ندهید فرد دیگری فیوز را وصل کند.
محل کار باید خشک و دارای روشنایی کافی باشد. از ایستادن روی صندلی، میز یا سطح ناپایدار خودداری کنید و برای نصب در ارتفاع از نردبان سالم استفاده نمایید. سیم هایی با عایق ترک خورده، سوخته یا کوتاه را مستقیما به چراغ متصل نکنید. اگر رنگ سیم ها مشخص نیست، مسیر آن ها باید با ابزار اندازه گیری شناسایی شود. در چراغ های فلزی دارای ترمینال ارت نیز حذف سیم ارت قابل قبول نیست. اگر سیم کشی قدیمی، نامشخص یا فاقد حفاظت مناسب است، نصب باید توسط برقکار انجام شود.
محل و ارتفاع مناسب نصب چراغ دیواری
ارتفاع نصب چراغ دیواری عدد ثابتی برای تمام فضاها ندارد و باید بر اساس کاربرد چراغ، جهت تابش، ابعاد دیوار و ارتفاع چشم افراد تعیین شود. در راهرو و پذیرایی معمولا چراغ در ارتفاعی قرار می گیرد که منبع نور مستقیما در میدان دید نباشد. در بسیاری از فضاهای مسکونی، ارتفاع حدود 160 تا 180 سانتی متر از کف تمام شده می تواند نقطه شروع مناسبی باشد، اما ابعاد چراغ و ارتفاع سقف ممکن است این مقدار را تغییر دهد.
برای چراغ کنار تخت، محل نصب باید با ارتفاع تشک، پاتختی و حالت نشستن فرد هماهنگ باشد. در کنار آینه نیز چراغ ها بهتر است در دو طرف صورت و تقریبا هم سطح با چشم قرار بگیرند تا سایه شدید زیر چشم و چانه ایجاد نشود. پیش از سوراخ کاری، بدنه چراغ را به صورت موقت مقابل دیوار نگه دارید و زاویه نور را بررسی کنید. همچنین از عبور نداشتن لوله آب، کابل برق یا سازه فلزی در پشت محل سوراخ اطمینان حاصل نمایید.
آموزش سیم کشی و نصب چراغ دیواری مرحله به مرحله
روش نصب بیشتر چراغ های دیواری شامل چهار مرحله اصلی است: جدا کردن براکت، نصب پایه روی دیوار، اتصال سیم ها و قرار دادن بدنه چراغ روی پایه. پیش از شروع، راهنمای محصول را مطالعه کنید؛ زیرا محل پیچ ها، نحوه باز شدن قاب و ترتیب مونتاژ در مدل های مختلف یکسان نیست. در چراغ های دارای لامپ جداشدنی، بهتر است لامپ پس از محکم شدن کامل بدنه نصب شود تا هنگام سوراخ کاری یا جابه جایی آسیب نبیند.
براکت باید کاملا تراز و محکم باشد، زیرا تمام وزن چراغ روی آن قرار می گیرد. سیم ها نیز نباید میان براکت و بدنه تحت فشار باقی بمانند. پس از پایان اتصال، بخش لخت هادی نباید بیرون ترمینال دیده شود و کانکتورها باید داخل فضای پشت چراغ یا قوطی برق قرار بگیرند. مراحل زیر ترتیب صحیح اجرای کار را نشان می دهند.
باز کردن پایه و مشخص کردن محل نصب
ابتدا براکت فلزی را از پشت چراغ جدا کنید. معمولا این قطعه با دو پیچ جانبی یا مهره تزئینی به بدنه متصل است. براکت را روی محل تعیین شده قرار دهید و با تراز، افقی یا عمودی بودن آن را کنترل کنید. سپس محل سوراخ ها و نقطه خروج سیم را با مداد علامت بزنید.
پیش از سوراخ کاری، فاصله علامت ها را دوباره با سوراخ های براکت تطبیق دهید. اگر سیم از داخل قوطی برق بیرون آمده است، پایه باید طوری قرار گیرد که سیم ها بدون کشیدگی از بخش مرکزی آن عبور کنند و زیر لبه فلزی گیر نکنند.
سوراخ کاری و نصب براکت روی دیوار
مته را با توجه به جنس دیوار انتخاب کنید. برای دیوار آجری یا بتنی از مته مصالح ساختمانی و برای دیوار گچی از مته مناسب همراه با رول پلاک سازگار استفاده شود. سوراخ باید هم قطر رول پلاک و کمی عمیق تر از طول آن باشد. سوراخ بیش از حد بزرگ، پیچ را شل نگه می دارد و تحمل وزن چراغ را کاهش می دهد.
پس از پاک کردن گرد و غبار، رول پلاک ها را وارد کنید و براکت را با پیچ مناسب ببندید. پیچ ها به صورت تدریجی محکم شوند تا براکت کج نشود. پیش از ادامه، پایه را با دست آزمایش کنید و مطمئن شوید هیچ حرکت یا لقی ندارد.
اتصال سیم فاز، نول و ارت چراغ دیواری
در یک نصب استاندارد، سیم فاز برگشتی از کلید به ورودی فاز چراغ و سیم نول به ترمینال نول متصل می شود. روی برخی چراغ ها ترمینال ها با حروف L و N مشخص شده اند. سیم ارت با رنگ سبز و زرد نیز باید به ترمینال دارای علامت زمین یا پیچ ارت بدنه وصل شود. چراغ های دو عایقه ممکن است ترمینال ارت نداشته باشند که این موضوع باید در مشخصات محصول ذکر شده باشد.
برای اتصال از ترمینال یا کانکتور استاندارد استفاده کنید. پیچاندن سیم ها و پوشاندن آن ها فقط با چسب برق روش مناسبی نیست. پس از بستن اتصال، هر سیم را با کشش ملایم آزمایش کنید.
نصب بدنه چراغ و آزمایش عملکرد
سیم ها و کانکتورها را بدون خم شدید یا فشار داخل فضای پشت چراغ قرار دهید. سپس بدنه را روی براکت بگذارید و پیچ های نگهدارنده را به صورت یکنواخت ببندید. فشار بیش از حد می تواند رزوه، قاب یا بخش تزئینی چراغ را آسیب بزند. پس از نصب، تراز بودن بدنه و فاصله یکسان آن از دیوار را بررسی کنید.
لامپ سازگار با توان و نوع سرپیچ را نصب کرده و قاب چراغ را ببندید. سپس فیوز را وصل و چراغ را با کلید آزمایش کنید. وجود صدای جرقه، بوی سوختگی، روشنایی ناپایدار یا گرم شدن سریع بدنه نیازمند قطع دوباره برق و بررسی اتصالات است.
نصب چراغ دیواری روی دیوارهای مختلف
استحکام نصب تا حد زیادی به نوع دیوار و روش مهار براکت بستگی دارد. پیچ و رول پلاکی که روی بتن عملکرد مناسبی دارد، ممکن است روی گچ یا کناف نتواند وزن چراغ را تحمل کند. پیش از انتخاب متعلقات نصب، ضخامت پوشش دیوار، توپر یا توخالی بودن آن و وزن چراغ باید مشخص شود. برای چراغ های سنگین، اتصال به بخش سازه ای دیوار اهمیت بیشتری از ظاهر محل نصب دارد.
همچنین باید مسیر احتمالی سیم ها و لوله ها در نظر گرفته شود. معمولا سیم برق از قوطی یا کلید در مسیر عمودی یا افقی حرکت می کند، اما در ساختمان های قدیمی نمی توان تنها به این قاعده اعتماد کرد. استفاده از دستگاه تشخیص کابل و لوله می تواند خطر آسیب هنگام سوراخ کاری را کاهش دهد. اگر محل نصب استحکام کافی ندارد، بهتر است موقعیت چراغ تغییر کند یا زیرسازی مناسب اجرا شود.
نصب روی دیوار گچی، آجری یا بتنی
روی دیوار آجری و بتنی باید از مته مصالح و رول پلاک متناسب با قطر پیچ استفاده شود. سوراخ کاری نزدیک لبه آجر، بند ملات یا ترک دیوار می تواند نگهداری اتصال را ضعیف کند. در دیوار گچی نیز باید مشخص شود پشت گچ آجر یا بلوک وجود دارد یا کل بخش از مصالح سبک ساخته شده است.
برای چراغ های سنگین، پیچ باید به بخش مقاوم زیر پوشش گچ برسد. اگر سوراخ پس از دریل کاری پوک یا بیش از حد باز شد، نباید با چسباندن رول پلاک یا استفاده از پیچ بزرگ تر مشکل را پنهان کرد؛ محل باید اصولی ترمیم یا جابه جا شود.
نصب چراغ دیواری روی کناف
برای نصب روی کناف باید از رول پلاک مخصوص دیوار توخالی، پیچ پروانه ای یا مهار مناسب صفحات گچی استفاده شود. پیچ و رول پلاک معمولی در ضخامت محدود کناف گیر کافی ایجاد نمی کند و ممکن است همراه با بخشی از صفحه جدا شود. ظرفیت تحمل اتصال باید از وزن کامل چراغ بیشتر باشد.
در چراغ های بزرگ یا سنگین، بهترین روش اتصال براکت به پروفیل فلزی پشت کناف یا اجرای زیرسازی پیش از بستن صفحه است. محل پروفیل را می توان با ابزار تشخیص سازه مشخص کرد. سیم ها نیز باید از قوطی مناسب خارج شوند و لبه برش خورده کناف نباید به عایق کابل آسیب بزند.
نکات نصب چراغ دیواری در فضای باز
چراغ دیواری فضای باز باید برای تماس با رطوبت، گرد و غبار و تغییرات دما طراحی شده باشد. درجه حفاظت IP محصول باید با محل نصب هماهنگ باشد؛ چراغ زیر سایبان با چراغی که مستقیما زیر باران قرار می گیرد شرایط یکسانی ندارد. استفاده از چراغ داخلی در نمای ساختمان، حتی با پوشاندن درزها توسط چسب، ایمنی و دوام لازم را ایجاد نمی کند.
محل ورود کابل باید رو به پایین یا مطابق دستور سازنده باشد تا آب روی سیم وارد بدنه نشود. واشرها، درپوش ها و پیچ های آب بندی باید کامل نصب شوند و سطح پشت چراغ نیز تا حد امکان صاف باشد. در صورت نیاز، درز میان پایه و دیوار با ماده مناسب فضای بیرونی آب بندی می شود، بدون اینکه سوراخ تخلیه احتمالی چراغ بسته شود. اتصال سیم ها باید داخل محفظه محافظت شده قرار گیرد و سیم ارت چراغ های فلزی حتما وصل شود.
اشتباهات رایج هنگام نصب چراغ دیواری
یکی از رایج ترین اشتباهات، سوراخ کاری پیش از بررسی تراز و مسیر سیم کشی است. این خطا ممکن است چراغ را کج کند یا به کابل و لوله داخل دیوار آسیب بزند. استفاده از رول پلاک نامناسب، بستن ناقص براکت و نصب چراغ سنگین روی کناف بدون زیرسازی نیز می تواند باعث افتادن بدنه شود. وزن چراغ باید توسط پیچ و مهار تحمل شود، نه سیم برق.
در بخش سیم کشی، اتصال سیم ها فقط با چسب برق، باقی ماندن مس لخت، حذف سیم ارت و فشردن کانکتورها میان بدنه و دیوار از خطاهای خطرناک هستند. انتخاب لامپ با توان بیشتر از مقدار مجاز نیز می تواند دمای داخل چراغ را افزایش دهد. در فضای باز، نصب چراغ فاقد IP مناسب و ناقص گذاشتن واشرها باعث نفوذ رطوبت می شود. پس از نصب نیز نباید بدون آزمایش استحکام، تراز و عملکرد، کار را پایان یافته دانست.
